Jak radzić sobie z przewlekłym zatkanym nosem

Przewlekłe uczucie zatkanego nosa to problem, który znacząco obniża jakość życia pacjentów. Utrudnione oddychanie przez nos wpływa na jakość snu, koncentrację, wydolność fizyczną oraz komfort funkcjonowania w ciągu dnia. W praktyce farmaceutycznej i medycznej jest to jedna z częstszych dolegliwości zgłaszanych w okresie jesienno-zimowym, ale może występować przez cały rok - niezależnie od sezonu infekcyjnego. Z perspektywy klinicznej przewlekła niedrożność nosa nie jest jednostką chorobową samą w sobie, lecz objawem towarzyszącym różnym stanom patologicznym - od przewlekłego nieżytu nosa, przez alergiczne zapalenie błony śluzowej, aż po zmiany anatomiczne w obrębie jamy nosowej. Właściwe postępowanie wymaga więc rozpoznania przyczyny i dobrania adekwatnych metod wspierających drożność nosa.

Dlaczego nos jest ciągle zatkany? Najczęstsze przyczyny przewlekłej niedrożności nosa

Jeżeli niedrożność nosa utrzymuje się powyżej 10-12 tygodni, mówimy o charakterze przewlekłym. Do najczęstszych przyczyn należą przewlekły nieżyt nosa, alergiczny nieżyt nosa, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, przerost małżowin nosowych, skrzywienie przegrody nosa oraz nadreaktywność błony śluzowej na czynniki środowiskowe. W alergicznym nieżycie nosa kluczową rolę odgrywa mechanizm immunologiczny zależny od IgE, prowadzący do uwalniania mediatorów zapalnych, takich jak histamina. Efektem jest obrzęk błony śluzowej, zwiększona produkcja wydzieliny i uczucie blokady nosa. Z kolei w nieżycie naczynioruchowym dochodzi do zaburzeń regulacji naczyniowej, bez podłoża alergicznego. Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych wiąże się z utrzymującym się stanem zapalnym błony śluzowej nosa i zatok, często współistniejącym z polipami nosa. Objawami towarzyszącymi mogą być uczucie rozpierania twarzy, upośledzenie węchu czy spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Istotnym, a często niedocenianym czynnikiem jest również nadużywanie donosowych preparatów obkurczających naczynia błony śluzowej. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do polekowego nieżytu nosa i wtórnego nasilenia niedrożności.

Jak udrożnić zatkany nos przy przewlekłym problemie? Znaczenie higieny i nawilżania śluzówki

Podstawą postępowania wspierającego drożność nosa jest regularna higiena jamy nosowej oraz dbałość o prawidłowe nawilżenie błony śluzowej. Pomocne mogą być zarówno roztwory izotoniczne i hipertoniczne chlorku sodu w formie sprayu, jak i odpowiednio dobrane krople do nosa . Preparaty na bazie soli morskiej lub soli fizjologicznej pomagają mechanicznie usuwać zalegającą wydzielinę, alergeny oraz zanieczyszczenia środowiskowe. W przypadku roztworów hipertonicznych dodatkowo dochodzi do zmniejszenia obrzęku śluzówki poprzez efekt osmotyczny.

Systematyczne płukanie nosa oraz stosowanie preparatów nawilżających może przyczyniać się do poprawy komfortu oddychania i wspierać fizjologiczną funkcję nabłonka migawkowego. Ma to szczególne znaczenie u pacjentów z przewlekłym zapaleniem zatok oraz w alergicznym nieżycie nosa.

W kontekście przewlekłej niedrożności warto również zwrócić uwagę na warunki środowiskowe. Zbyt suche powietrze w pomieszczeniach, ekspozycja na dym tytoniowy czy zanieczyszczenia powietrza mogą nasilać objawy. Utrzymywanie optymalnej wilgotności powietrza w zakresie 40–60% wpływa korzystnie na funkcjonowanie błony śluzowej nosa i może ograniczać uczucie przewlekłego zatkania.

Kiedy przewlekły zatkany nos wymaga pogłębionej diagnostyki?

W wielu przypadkach niedrożność nosa ma charakter czynnościowy lub zapalny, jednak nie należy pomijać przyczyn anatomicznych. Skrzywienie przegrody nosa, przerost małżowin nosowych czy obecność polipów mogą prowadzić do utrzymującego się upośledzenia przepływu powietrza. Wskazaniem do konsultacji otorynolaryngologicznej są objawy utrzymujące się mimo wdrożonego postępowania, jednostronna niedrożność nosa, nawracające krwawienia, znaczne zaburzenia węchu czy przewlekły ból twarzy. Diagnostyka może obejmować badanie endoskopowe nosa oraz badania obrazowe zatok przynosowych. W wybranych przypadkach rozważane jest postępowanie zabiegowe mające na celu poprawę drożności nosa poprzez korektę zmian anatomicznych. Decyzja o takim postępowaniu zawsze powinna być poprzedzona dokładną oceną kliniczną.

Jak poprawić komfort oddychania przy przewlekłej niedrożności nosa?

Kompleksowe podejście do przewlekłego zatkanego nosa obejmuje identyfikację przyczyny, odpowiednio dobrane postępowanie farmakologiczne, regularną higienę nosa oraz modyfikację czynników środowiskowych. Istotna jest także edukacja pacjenta w zakresie właściwego stosowania preparatów donosowych oraz unikania ich nadużywania. W praktyce farmaceutycznej kluczowe znaczenie ma przekazywanie rzetelnych informacji dotyczących mechanizmu działania poszczególnych grup substancji, możliwych ograniczeń terapii oraz sytuacji wymagających konsultacji lekarskiej. Przewlekła niedrożność nosa, choć często bagatelizowana, może prowadzić do wtórnych zaburzeń snu, przewlekłego zmęczenia czy pogorszenia jakości życia. Wczesne rozpoznanie przyczyny oraz konsekwentne, zgodne z aktualną wiedzą postępowanie pozwalają znacząco poprawić komfort oddychania i codzienne funkcjonowanie pacjenta.