Montaż klimatyzacji na własną rękę? To może skończyć się wysoką karą

Klimatyzator można kupić w kilka chwil, ale jego montaż nie powinien trafiać w przypadkowe ręce. Urządzenia typu split zawierają zwykle fluorowane gazy cieplarniane, dlatego przy ich instalacji obowiązują konkretne wymagania. Znaczenie mają nie tylko umiejętności montera, lecz także certyfikaty firmy, dokumenty przedstawiane przy zakupie oraz późniejsze obowiązki właściciela urządzenia.

Certyfikat F-gazowy chroni użytkownika i środowisko

Wraz ze wzrostem temperatur przybywa klimatyzatorów montowanych w domach, biurach i lokalach usługowych. Urząd Dozoru Technicznego certyfikuje instalatorów i przedsiębiorców zajmujących się montażem oraz serwisem urządzeń zawierających F-gazy. Kontroluje również, czy firmy przestrzegają wymagań dotyczących wyposażenia, procedur i dokumentowania wykonanych prac.

Osoba wykonująca montaż, naprawę lub serwis urządzenia zawierającego F-gazy powinna posiadać certyfikat dla personelu F-gaz. Firma świadcząca takie usługi na rzecz klientów musi mieć także certyfikat dla przedsiębiorców F-gaz. Sam dokument okazany przez montera nie wystarczy więc do potwierdzenia, że wszystkie wymagania spełnia również zatrudniające go przedsiębiorstwo.

Zasady te wynikają przede wszystkim z ustawy z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych. Na poziomie europejskim obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/573, które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie nr 517/2014. Nowe przepisy przewidują dalsze ograniczanie stosowania czynników o wysokim współczynniku globalnego ocieplenia i zaostrzają wymagania dotyczące obsługi urządzeń.

W zależności od zakresu prac instalator może potrzebować również dodatkowych kwalifikacji. Gdy podłącza klimatyzator do instalacji elektrycznej budynku, powinien mieć odpowiednie świadectwo kwalifikacyjne G1 w zakresie eksploatacji, potocznie określane jako uprawnienia SEP. Warto o to zapytać jeszcze przed podpisaniem umowy.

Więcej aktualności z Gorzowa Wielkopolskiego znajdziesz na stronie głównej mojgorzow.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na mojgorzow.pl/wydarzenie.

Zakup urządzenia typu split wiąże się z formalnościami

Przepisy nakładają obowiązki również na sprzedawców i kupujących. Klimatyzator typu split, który jest napełniony fluorowanym gazem cieplarnianym i wymaga instalacji, może zostać sprzedany użytkownikowi końcowemu pod warunkiem wykazania, że montaż wykona certyfikowany przedsiębiorca.

Kupujący może zostać poproszony m.in. o:

• przedstawienie umowy zawartej z certyfikowaną firmą instalacyjną,
• złożenie oświadczenia, że urządzenie zostanie zamontowane przez przedsiębiorcę posiadającego wymagany certyfikat F-gaz.

W praktyce przed zakupem warto sprawdzić nie tylko cenę urządzenia, ale również dane firmy wykonującej instalację i ważność jej certyfikatu. Montaż przeprowadzony przez osobę bez odpowiednich uprawnień może oznaczać problemy z bezpieczeństwem, szczelnością układu, gwarancją i późniejszym serwisem.

W przypadku większych instalacji obowiązki nie kończą się po uruchomieniu klimatyzatora. Operator, którym najczęściej jest właściciel urządzenia, musi założyć Kartę Urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów, jeżeli instalacja przekracza określone progi.

Obowiązek może dotyczyć urządzeń zawierających:

• co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 F-gazu w urządzeniu niehermetycznie zamkniętym,
• co najmniej 10 ton ekwiwalentu CO2 F-gazu w urządzeniu hermetycznie zamkniętym.

Takie urządzenia podlegają również okresowym kontrolom szczelności. O obowiązku rejestracji nie decyduje wyłącznie masa czynnika podana w kilogramach - znaczenie ma jego rodzaj i wartość GWP. Typowy domowy klimatyzator nie zawsze przekracza wskazany próg, dlatego należy sprawdzić informacje na tabliczce znamionowej i w dokumentacji technicznej.

Kontrole UDT ujawniają setki nieprawidłowości

Nadzór nad branżą nie ogranicza się do wydawania certyfikatów. UDT kontroluje zarówno przedsiębiorców starających się o dokument, jak i firmy już działające na rynku.

W 2025 roku przeprowadzono 3209 kontroli, a w 2026 roku - 1379. Stwierdzone nieprawidłowości doprowadziły do zawieszenia odpowiednio 358 i 191 certyfikatów przedsiębiorców. Problemy dotyczyły najczęściej braków w wyposażeniu technicznym, nieprawidłowych procedur oraz błędów w dokumentacji.

Wykonywanie prac bez wymaganych certyfikatów może skutkować administracyjną karą pieniężną. Sankcje grożą również za nielegalny zakup fluorowanych gazów cieplarnianych lub ich celowe uwalnianie do atmosfery. Kara może wynieść do 15 tys. zł.

Przed zleceniem montażu najlepiej poprosić o numer certyfikatu personelu i przedsiębiorcy, sprawdzić zakres prac objętych usługą oraz upewnić się, kto odpowiada za uruchomienie urządzenia, dokumentację i późniejsze przeglądy. Fachowa instalacja nie jest jedynie formalnością - od niej zależą szczelność układu, bezpieczeństwo użytkowników, zużycie energii i trwałość klimatyzatora.