Tatarzy na zachodzie Polski - Gorzów opowie o 80 latach pamięci i tożsamości

W Gorzowie Wielkopolskim historia spotka się z żywą kulturą. Przez dwa dni Miejskie Centrum Kultury stanie się miejscem rozmów o polskich Tatarach, ich dziedzictwie, rodzinnych korzeniach i wspólnotach, które po 1945 roku współtworzyły krajobraz Ziem Zachodnich i Północnych.

• Konferencja „Tatarzy – tożsamościowy „polski orient” na Ziemiach Zachodnich i Północnych” sięga do rodzinnych historii
• Drugiego dnia Tatarzy pokażą Gorzów przez archiwa, meczety i pamięć
• W Miejskim Centrum Kultury można słuchać, oglądać i ruszyć śladem wielokulturowego miasta

Konferencja „Tatarzy – tożsamościowy „polski orient” na Ziemiach Zachodnich i Północnych” sięga do rodzinnych historii

Ogólnopolska konferencja naukowa odbędzie się z okazji 80-lecia osadnictwa tatarskiego na Ziemiach Zachodnich. W programie znalazły się nie tylko wykłady akademickie, lecz także opowieści o pamięci, archiwach, religii, literaturze i poszukiwaniu własnych korzeni. To temat, który wykracza poza daty i definicje - dotyczy tego, jak społeczność zachowuje swoją odrębność, a jednocześnie wrasta w nowe miejsce. 🕌

Pierwszego dnia badacze przyjrzą się powojennej wielokulturowości oraz doświadczeniu polskich Tatarów na zachodzie kraju. Pojawią się także tematy dziedzictwa kulturowego, aljamiado, czyli piśmiennictwa zapisywanego alfabetem arabskim, oraz współczesnych potrzeb badawczych dotyczących społeczności tatarskiej.

Wśród prelegentów będą m.in. dr hab. Dariusz Rymar, dr Maciej Dudziak, dr hab. Katarzyna Warmińska-Zygmunt, prof. dr hab. Joanna Kulwicka-Kamińska i prof. dr hab. Jacek Sobczak. Po części naukowej zaplanowano występ Tatarskiego Zespołu Taneczno-Wokalnego Buńczuk. 🎶

Program pierwszego dnia

• 9 września 2026 r., godz. 12.00-14.30 - otwarcie konferencji, wręczenie Odznaki Honorowej Miasta Gorzowa Wielkopolskiego oraz wystąpienia o wielokulturowości przesiedleńczej, dziedzictwie Tatarów polskich, aljamiado i stanie badań nad społecznością tatarską.
• Godz. 14.30-17.00 - przerwa.
• Godz. 17.00-18.30 - występ Tatarskiego Zespołu Taneczno-Wokalnego Buńczuk.

Drugiego dnia Tatarzy pokażą Gorzów przez archiwa, meczety i pamięć

Czwartkowa część konferencji przeniesie uwagę na działalność tatarskich i muzułmańskich wspólnot po 1945 roku. Wystąpienia dotkną także wyników Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, obrazu Cmentarza Tatarskiego w Warszawie oraz twórczości Magdaleny Abakanowicz odczytywanej przez pryzmat korzeni i „wewnętrznej nomadyczności”.

O swojej pracy i badaniach opowiedzą m.in. Musa Czachorowski, dr Michał Łyszczarz, dr Paweł Popieliński, dr Marta Mołdowan-Cywińska i dr hab. Katarzyna Taborska. Nie zabraknie również gorzowskiego wątku: działalności Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Gorzowie Wielkopolskim oraz Szczecinie.

W dalszej części pojawią się historie rodzinne, archiwalne ślady tatarskiej tożsamości i podsumowanie projektu „Tatarzy – ,,polski orient tożsamościowy” na Ziemiach Zachodnich i Północnych”. Wśród prowadzących znajdą się m.in. dr Aleksander Miśkiewicz, dr hab. Selim Chazbijewicz, dr Artur Konopacki, mgr Marek Arcimowicz, dr inż. Grzegorz Glonek, mgr Małgorzata Duras oraz dr hab. Beata Orłowska, dr hab. Piotr Krzyżanowski i mgr Grażyna Kostkiewicz-Górska.

Program drugiego dnia

• 10 września 2026 r., godz. 9.30-11.00 - wystąpienia o działalności wydawniczej Tatarów w Polsce, danych ze spisu powszechnego, Cmentarzu Tatarskim w Warszawie, twórczości Magdaleny Abakanowicz i pamięci lirycznej Musy Czachorowskiego.
• Godz. 11.00-11.15 - przerwa kawowa.
• Godz. 11.15-12.45 - prezentacje dotyczące działalności muzułmańskich gmin wyznaniowych w Gorzowie Wielkopolskim, Szczecinie, Gdańsku i Warszawie oraz poszukiwania zapomnianych rodzinnych korzeni.
• Godz. 12.45-13.00 - przerwa kawowa.
• Godz. 13.00-14.30 - opowieści o tatarskich korzeniach rodzin, tożsamości zachowanej w archiwach i podsumowanie projektu.
• Godz. 15.00 - wycieczka historyczna z Jarosławem Palickim z gorzowskiej Delegatury IPN. Trasa obejmie salę poświęconą Bronisławie Wajs „Papuszy” w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zbigniewa Herberta oraz spacer poświęcony wielokulturowości Gorzowa Wielkopolskiego.

Wydarzeniu towarzyszyć będzie wystawa fotografii Leszka Szyszłowskiego „Tatrzańskie Kadry”. 📷

W Miejskim Centrum Kultury można słuchać, oglądać i ruszyć śladem wielokulturowego miasta

Konferencja odbędzie się 9 i 10 września 2026 roku w Miejskim Centrum Kultury przy ul. Hawelańskiej 6a w Gorzowie Wielkopolskim. Wstęp na wydarzenie jest wolny, więc można wybrać pojedyncze wystąpienia, przyjść na koncert Buńczuka albo dołączyć do historycznego spaceru. Nie podano konieczności wcześniejszych zapisów. Udział w konferencji i wydarzeniach towarzyszących jest bezpłatny.

na podstawie: MCK.