Sześć na dziesięć nowotworów głowy i szyi wykrywa się za późno

Najpierw pojawia się chrypka, ból gardła albo powiększony węzeł na szyi. Łatwo uznać je za ślad przeziębienia, choć przyczyną może być znacznie poważniejsza choroba. W ramach kampanii „Nie odbieraj sobie głosu” specjaliści przypominają o związku HPV z nowotworami głowy i szyi oraz zachęcają do szczepień i szybkiej konsultacji laryngologicznej. To ważny temat także dla mieszkańców Gorzowa Wielkopolskiego.

• Objawy przypominają infekcję, ale trzy tygodnie zmieniają ocenę
• HPV coraz częściej wiąże się z chorobą u mężczyzn
• Dwie szczepionki i kilka miejsc, w których można je przyjąć

Objawy przypominają infekcję, ale trzy tygodnie zmieniają ocenę

Nowotwory głowy i szyi często rozwijają się bez wyraźnych sygnałów. Ich pierwsze objawy mogą przypominać infekcję górnych dróg oddechowych, dlatego pacjenci nie zawsze szybko zgłaszają się do lekarza. Tymczasem wykrycie choroby w pierwszym stadium daje szansę na wyleczenie nawet 95 proc. pacjentów.

Szczególną uwagę powinny zwrócić objawy, które trwają dłużej niż trzy tygodnie i nie są związane z infekcją:

• przewlekła chrypka,
• problemy z połykaniem,
• guz lub powiększone węzły chłonne na szyi,
• ból gardła,
• czerwone albo białe naloty w jamie ustnej,
• niegojące się owrzodzenie języka,
• niedrożność nosa,
• krwawy wyciek z nosa.

Bardzo ważne jest, by każdy, kto zaobserwuje u siebie trwające powyżej 3 tygodni, niezwiązane z infekcją, objawy takie jak: przewlekła chrypka, problemy z połykaniem, guz szyi, ból gardła, czerwone lub białe naloty w jamie ustnej, niegojące się owrzodzenie języka, niedrożność nosa lub krwawy wyciek z nosa, zgłosił się do lekarza laryngologa – podkreśla prof. Karolina Dżaman, kierownik Kliniki Otolaryngologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

W Polsce około 60 proc. nowotworów głowy i szyi rozpoznaje się dopiero w późnym stadium zaawansowania klinicznego – wynika z informacji przekazanych przez prof. Andrzeja Kaweckiego, zastępcę dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Onkologii – PIB i kierownika Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi. Późna diagnoza może oznaczać problemy z mówieniem, jedzeniem, oddychaniem, węchem, smakiem, a nawet wzrokiem. Wczesna konsultacja laryngologiczna nie przesądza o rozpoznaniu, ale pozwala szybciej sprawdzić, skąd biorą się niepokojące objawy.

HPV coraz częściej wiąże się z chorobą u mężczyzn

W krajach rozwiniętych zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego odpowiada za większość nowotworów części ustnej gardła. Niepokój specjalistów budzi wzrost liczby zachorowań wśród młodych osób, szczególnie na raka migdałka i nasady języka.

Kampania „Nie odbieraj sobie głosu” ma przypominać, że HPV nie jest problemem dotyczącym wyłącznie kobiet. Wirusem mogą zakazić się również mężczyźni. U nosicieli może on mieć związek między innymi z rakiem odbytu, prącia, krtani i migdałków.

Możemy znacząco zmniejszyć te statystyki, jeśli zaczniemy się szczepić – mówi dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny.

Ekspert podkreśla, że szczepienie przynosi największą korzyść dziewczętom i młodym kobietom przed rozpoczęciem współżycia, ale korzystne może być również dla chłopców, dorosłych mężczyzn i osób aktywnych seksualnie. Przebyte zakażenie nie wyklucza szczepienia, ponieważ w ciągu życia możliwe jest ponowne zakażenie innym typem HPV.

Mamy świetne przykłady skuteczności szczepień przeciw HPV m.in.: w Australii, Danii, Szwecji czy Wielkiej Brytanii, które pokazały, że masowe szczepienia to najskuteczniejsza droga do eliminacji chorób powiązanych z przewlekłym zakażeniem HPV. Pamiętajmy, że nie ma limitu wieku, powyżej którego nie należy się szczepić – podkreśla dr Grzesiowski.

Szczepienia chronią przed nowotworami szyjki macicy, sromu, pochwy, prącia i odbytu, a także przed nowotworami głowy i szyi u kobiet oraz mężczyzn. W Australii i Danii po dekadzie działania programów szczepień odnotowano redukcję zakażeń HPV sięgającą nawet 90 proc.

Dwie szczepionki i kilka miejsc, w których można je przyjąć

W Polsce dostępne są dwa rodzaje szczepionek przeciw HPV:

• szczepionka 2-walentna, obejmująca typy HPV 16 i 18,
• szczepionka 9-walentna, obejmująca typy HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58.

Pierwsza służy do zapobiegania zmianom przednowotworowym oraz rakowi szyjki macicy i odbytu związanym z określonymi onkogennymi typami HPV. Druga zapewnia szerszą ochronę przed zmianami przednowotworowymi i nowotworami szyjki macicy, sromu, pochwy i odbytu, a także przed brodawkami kończystymi narządów płciowych.

Zasady refundacji zależą od wieku i rodzaju preparatu:

• dzieci w wieku od 9 do 14 lat mogą otrzymać bezpłatnie szczepionkę Cervarix albo Gardasil 9,
• osoby powyżej 14. roku życia do ukończenia 18 lat mają 100-procentową refundację szczepionki Cervarix; Gardasil 9 może być pełnopłatny albo częściowo refundowany, zależnie od decyzji samorządu,
• osoby dorosłe mogą kupić Cervarix z 50-procentową refundacją, natomiast Gardasil 9 jest dla nich dostępny z pełną odpłatnością.

Dzieci w wieku 9–14 lat mogą zostać zaszczepione w szkole albo podstawowej opiece zdrowotnej. Młodzież po ukończeniu 14 lat i dorośli mogą skorzystać z punktów POZ, a osoby pełnoletnie również z aptek, w których wykonywane są szczepienia. Oznacza to, że mieszkańcy Gorzowa Wielkopolskiego mogą w pierwszej kolejności sprawdzić możliwość szczepienia w swojej przychodni lub aptece realizującej takie świadczenia.

Szczepionki przeciw HPV należą do najlepiej przebadanych pod względem bezpieczeństwa. Najczęstsze odczyny to zaczerwienienie w miejscu wkłucia i niewielka gorączka. Zazwyczaj ustępują w ciągu jednego do trzech dni.

Podczas Europejskiego Tygodnia Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi, który odbędzie się od 21 do 25 września, w wybranych klinikach w Polsce będzie można zapisać się na badania profilaktyczne. Wśród placówek wymieniono Klinikę Otolaryngologii CMKP. W razie utrzymujących się objawów nie trzeba jednak czekać na akcję profilaktyczną – właściwym adresem jest lekarz laryngolog.

na podstawie: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gorzowie Wielkopolskim.